Ouderparticipatie Agora-onderwijs in organisatie-perspectief

Gepubliceerd op 25 april 2021 om 21:06

Overname van deze tekst alleen met bronvermelding - wil je en PDF, stuur me even een berichtje via info@mirswonderewereld.nl

Ouderparticipatie is een pijler van het Agora-onderwijs en een verzameling van vele wijzen waarop ouders deel kunnen uitmaken van de leeromgeving ‘it takes a whole city to raise a child’. Zonder ouderparticipatie is Agora-onderwijs niet volledig. Ervaring laat zien, dat ouderparticipatie niet zomaar ontstaat en blijft bestaan; na een enthousiaste start dreigt het te verdwijnen als er ‘laissez-faire’ wordt toegepast.

Om ouderparticipatie daadwerkelijk een onderdeel van je ‘onderwijsaanbod’ te laten zijn doorloop je dezelfde vragen als bij de groei en ontwikkeling van de Agora-school. In onderstaand artikel opnieuw een blauwdruk en bouwstenen maar nu voor het succesvol inbedden van ouderparticipatie in je Agora-school.

In mijn vorige artikel heb ik het gehad over de groei en bouwstenen van een Agora-school, maar daar zat de pijler ouderparticipatie nog niet in! Ouderparticipatie bij Agora geeft invulling aan ‘it takes a whole city to raise a child’. De ouder maakt concreet deel uit van de leeromgeving van de leerlingen doordat hij kan inspireren met kennis en ervaringen op allerlei verschillende manieren. Ook dat moet je regelen vanaf het begin!

Een Agora-school zonder ouderparticipatie is geen volledig Agora-onderwijs!

Zonder ouderparticipatie is Agora-onderwijs niet compleet. Als je ouderparticipatie niet ontwikkelt en een plaats geeft in je organisatie-inrichting, dan lijk je veel op een traditionele school met leerlingen en leerkrachten die coaches heten en niet in klassen, maar in coachgroepen zitten. 

Een Agora-school zonder ouderparticipatie zal ervaren, dat er meer op de schouders van de coaches ligt omdat het inspireren voornamelijk zal moeten gebeuren door de coaches. Er is geen inspiratie daarbuiten – uitgezonderd medeleerlingen en ouders thuis- en geen ‘afleiding’ die je triggert om ook eens naar de wereld buiten de school te kijken. 

Een Agora-school zonder ouderparticipatie leidt ertoe, dat de coaches veel moeite en energie moeten steken in het continu uitleggen aan ouders hoe ‘regie over eigen ontwikkeling’ voor hun kind werkt. Een enthousiaste Agora-ouder die niet mee ‘ontschoolt’ en zich ontwikkelt tot Agora-ouder kan onbewust een tegenwerkende factor zijn om het kind de ruimte te geven voor die eigen ontwikkeling. 

Ouderparticipatie begint bij het worden van Agora-ouder

De beginnende Agoriaanse meester start intrinsiek gemotiveerd en zal via ‘training-on-the-job’ ervaren wat het voor hem betekent om Agoriaans meester te worden, wat hij al kan en wat hij nog wil ontwikkelen. 

Datzelfde geldt voor de enthousiaste ouder die zijn kind heeft aangemeld: hij heeft de filosofie omarmd maar komt zijn overtuigingen, onderwijsgeschiedenis en de als ‘vanzelfsprekende prestatienormen in de maatschappij’ tegen op zoek naar zijn rol als Agora-ouder. 

Het Agora-ouderschap heb je nodig om praktisch invulling te geven aan de gezamenlijke waarden in de community. Er moet een drie-eenheid ontstaan tussen leerling, coach en ouder. Het meest fantastische is dat je als ouder ontdekt, dat je kind gezien en begrepen wordt door de inspanning die de coach levert om vanaf het begin een veilige omgeving te creëren en te investeren in het leren kennen van je kind! Tegelijkertijd moet er tijd zijn voor de leerling om de coach te leren kennen om zich open te kunnen stellen voor ontwikkeling. 

Een ouder die dat meemaakt en snapt, die maakt die veilige omgeving alleen maar groter en biedt ruimte aan zowel de coach als zijn kind voor zijn eigen ontwikkeling. Er is niks zo ontkrachtend in de ontwikkeling van het kind dan als het zich ‘gesandwiched’ voelt tussen de coaching door de coach met ruimte voor eigen keuzes enerzijds en afwijkende ziens- en handelswijzen van de ouder die wil controleren hoe het zit anderzijds.

Voor de leerling start het ontscholen bij de kennismaking met andere leerlingen en de coaches en met de vrijheid zijn eigen leeromgeving mee vorm te geven. Huisbezoeken van de coach bij de leerling en ouders, regelmatige oudergesprekken, gemakkelijke en toegankelijke communicatie tussen ouder en coach op basis van afgestemde verwachtingen zijn een goede basis voor een succesvolle driehoek leerling, ouder en coach. 

Actuele en frequentie communicatie richting ouders wat er speelt en wat je mag verwachten van de Agora-school is een must. Vooral het managen van verwachtingen stelt je in staat om als ouder de ontwikkeling te kunnen laten volgen en er begrip voor te tonen. 

Waar leerlingen zo’n half jaar de tijd nodig hebben om te ontscholen zou ik voor de ouders zou ik nog meer tijd uittrekken; totdat je kind zich ‘ontpopt’ tot eigenwijze Agoriaan is er nog te weinig voor jou als ouder om te ‘leren’. Ik zou gemakkelijk een jaar uittrekken om de ouder mee te nemen in hoe ‘regie over eigen ontwikkeling’ werkt.

Maar met alleen dat regelen ben je er nog niet. Al die individuele relaties tussen ouder, leerling en coach maken nog geen community. En dat is wel wat je zou moeten willen. Hoe regel je dat? Dat er een community van ouders ontstaat?

Agora-ouder worden organiseren

De meest voor de hand liggende manier om het Agora-ouder worden en de community te organiseren is om ouders allereerst aan de coachgroepen te verbinden. Dat is een grootte van groep die kleinschalig is en gemakkelijker met elkaar te verbinden dat alle ouders in een keer!

Voor elke coachgroep is er een ‘coachgroep-ouder’; een ouder die aanspreekpunt is voor de coach en de andere ouders. Belangrijk is dat deze ouder de Agorafilosofie niet alleen enthousiast omarmt, maar vooral ook praktisch en eenduidig kan uitvoeren. Denk hierbij aan communicatie met de coach over wat er speelt binnen de groep van ouders, welke vragen er leven en hoe deze via de coach beantwoord kunnen worden. 

Je gaat een stap verder; Binnen de teams benoem je een van de coachgroep-ouders als ‘team-ouder’. Voor driehonderd leerlingen met vijf teams heb je dan dus vijf team-ouders. Deze teamouders bespreken wat er in de coachgroepen binnen hun teams speelt en kunnen ‘teamoverstijgend’ met elkaar afspraken maken, maar ook feedback geven aan de Agora-school over de behoeften van ouders. 

Je ondersteunt deze groep van teamouders met eventueel nog twee andere ouders en een medewerker van Agora[i], die binnen de school het eigenaarschap van Agora-ouder zijn heeft[ii]. Gezamenlijk zorgt het zogenaamde ‘Agora-ouderteam’ voor informatie-uitwisseling wat er speelt, welke ideeën er zijn, wat er gezamenlijk opgepakt kan worden, maar ook wat er ontwikkeld kan worden binnen de Agora-filosofie om ouders betrokken te houden en welke informatie daarvoor nodig is. De feedback van ouders is daarnaast waardevol voor de coaches om de ontwikkeling en groei van Agora-onderwijs te toetsen en bij te sturen.

De community-gedachte biedt nog veel meer mogelijkheden; Iedere Agora-ouder die langer dan een jaar zijn kind(eren) op Agora heeft zitten kan zijn wijsheid delen met nieuwe ouders. Net zoals de coaches via ‘training-on-the-job’ zekerheid verkrijgen over hoe hun rol in te vullen, zo kun je ook ‘agoraouder-training-on-the-job’ toepassen! Niks prettiger dan van een ouderejaars ouder te horen van hun twijfels en inmiddels zekerheden van Agora-onderwijs. Denk hierbij aan community-avonden voor ouders, koffie-avonden voor informeel contact en verzoeken om informatie en communicatie richting de ouders. 

Participatie is er in vele vormen, omschrijf en maak keuzes!

Ik heb met opzet hierboven gesproken over Agora-ouderschap en niet over Agora-ouderparticipatie of ouderparticipatie. Agora-ouder zijn is een basis om te kunnen gaan participeren. Participeren is meedoen, een actief onderdeel zijn van de leeromgeving! Ouders zijn een enorme bron van wijsheid die zomaar aangeboord kan worden als je dat goed regelt. 

De pure gedachte voor deelname van de ouder was: “Kom iets vertellen, doen, laten zien als ouder waar je enthousiast over bent! Het maakt niet uit wat, je werk, je hobby, je reis… kom inspireren! De focus lag in het begin vooral op de inspiratiesessie in de vorm van presenteren, vertellen, doen of beleven. In die rol sta je ‘voor de groep’.

Een belangrijk leerpunt is dat -ondanks dat de drempel laag wordt gelegd met ondersteuning in het meedenken en uitvoeren - niet elke ouder eroverheen zal stappen; Niet elke ouder voelt zich in zijn natuurlijke habitat om een inspiratiesessie te geven. Dus…. 300 ouders zijn geen 300 inspiratiesessies! Ervaring laat zien dat voornamelijk de ouders die gewend zijn voor groepen te staan, of met jongeren te werken of op welke wijze dan ook zich gemakkelijk presenteren graag een sessie zullen geven. Dat zijn er misschien maar 25 op het aantal van 300 ouders.

Een leerling helpen bij een challenge is ook een veel genoemde manier van participeren. Ervaring laat zien dat de een-op-een benadering in vele gevallen erg succesvol is. En wellicht is het ook een erg toegankelijke manier voor zowel de ouder als de leerling die hulp vraagt. Daarvoor moet je manieren bedenken om informatie over de ouders te verzamelen, gestructureerd, toepasbaar voor diverse zoekmogelijkheden en dynamisch te onderhouden. 

Er zijn daarnaast nog tal van mogelijkheden hoe je ouders kunt laten participeren; heb je bijvoorbeeld een eigen bedrijf, dan kun je een inspirator zijn voor een leerling die graag wil weten hoe je een eigen bedrijf start, maar misschien heb je ook wel de mogelijkheid om een leerling te laten leren binnen jouw bedrijf. De lijntjes zijn kort!

Buitenlandervaring kan op vele verschillende manieren prikkelen en misschien wil je wel een buitenlandse reis mee helpen organiseren en begeleiden. Heb je vakkennis, dan zijn er legio mogelijkheden om diepgang in de challenges te brengen maar kun je wellicht ook vakexperts ondersteunen en leerlingen bij hun vragen en challenges in de verdiepingsslag of bijvoorbeeld voorbereiding voor het eindexamen. Misschien wil je met je vakmanschap mee helpen in de verschillende labs op school. 

Organisatietalent, praktisch inzicht, een eigen netwerk hebben, het kan allemaal helpen om fantastische community-bijeenkomsten te organiseren. Catering, hotelwezen, toerisme, ondernemerschap biedt talloze kansen om kennis te maken met niet alleen de sector, maar het belang van klantgerichtheid en dienstbaarheid. 

De zorgsector, de onderwijssector, de bankensector, specifieke studies, bedrijfsleven, als je het oppakt en organiseert heb je zo je eigen ‘kennismakingsdagen’ in huis. Of ‘omgekeerde’ community-dagen waar ouders zich presenteren en leerlingen komen ‘shoppen’.

Kortom, ouderparticipatie biedt een wereld van buiten de school aan waar elke leerling mee kennis kan maken. De belangrijkste vraag is dan ook niet wat er allemaal is, maar waar je voor kiest, hoe je het organiseert, en hoe je dat structureel verankert in je organisatie als leeromgeving. Dat kan verschillen per groeifase van je school.

Early innovators, kader de creativiteit!

In de opstartfase van een Agora-school zul je weinig moeite hebben om ouders te enthousiasmeren. Het zal eerder alle hens aan dek zijn om de ongebreidelde creativiteit en energie in een bruikbare vorm te gieten, dan dat je verlegen zit om ouders die willen participeren. Deze ‘early innovators’, ouders die de moed en het lef hebben hun kinderen naar een school met innovatief onderwijs te laten gaan, willen maar al te graag mee pionieren en weten wat ze kunnen betekenen. Hun aanbod voor hulp kan variëren van meubels verzamelen en sjouwen voor een inspirerende inrichting van de ruimte tot en met het professioneel verzorgen van een inspiratiesessie. 

Je zult als leiding continu de Agorafilosofie moeten blijven uitleggen en met elkaar afstemmen hoe deze praktisch toe te passen, om wildgroei en chaos te voorkomen. Je richt de energie door vooral goed te kijken wat er past binnen het team van coaches in de inrichting van dat eerste jaar! Afstemming met en vanuit de coaches is leidend! Vooral ook omdat er vooral korte lijnen zullen zijn tussen coaches en ouders in de opstartfase vanwege het lage leerlingaantal.

In deze fase kun je goed werken met bestaande systemen om gegevens van ouders te verzamelen. Veel gebruikt binnen de Agorascholen is Google Workspace met vele tools die gemakkelijk toepasbaar ook zijn. De formulieren met de mogelijkheid om gegevens te structureren in een spreadsheet, maar ook aansluiting op de Agora-agenda en reservering van ruimten; Het is een prima start om met een kleine groep ouders te kunnen starten. Alle informatie is vrij compact, gemakkelijk te delen en direct beschikbaar!

Dus, een startende Agora-school hoeft nog niet zoveel te ‘structureren’ en kan een tijd lang vooruit met persoonlijke afstemming tussen coaches en ouders en daarop aansluitende helpende systemen. Maar hoe doe je dat als de school groeit?

Genoeg bewust van het belang en dat niet alles vanzelf gaat?

Als je school groeit, groeit het ouderaantal elke keer met het dubbele van het aantal leerlingen. Bij Agora Roermond wordt aan ouders gevraagd minimaal 2 dagdelen mee te participeren. Een groei van het aantal leerlingen leidt dus tot het viervoudige aan potentiële dagdelen ouderparticipatie. 

Tot de grootte van een Agoracel van zo’n 75 leerlingen heb je het over 150 ouders en over 300 dagdelen! Bij 300 leerlingen gaat het al om 1200 dagdelen die je zou kunnen vullen met allerlei vormen van ouderparticipatie. Met andere woorden, de R-waarde van ouderparticipatie laat zeer sterke exponentiële groei zien!

Ondertussen hebben de coaches met de groei hun handen vol aan het verder ontwikkelen; onderschrijving van een standaard output, de aansluiting met vakexperts, het vormgeven van het PTA, de leerweg van de Agora-leerling en het door ontwikkelen tot volledig Agoriaans meesterstap[iii]. Een misvatting is dat je ouderparticipatie er nog wel even bij kunt doen, naast je hoofdtaken als coach. 

Ouderparticipatie als volwaardige pijler binnen het Agora-onderwijs heeft tijd en aandacht en volledige focus nodig voor het in kaart te brengen en onderhouden van het oudernetwerkpotentieel, het organiseren ervan als activiteit, effectieve communicatie en ruimte voor feedback. Als dat bewustzijn er niet is en er niet ruimte voor wordt gemaakt voor inbedding in de organisatie als een volwaardige pijler van het onderwijs dat je wil aanbieden, dan is ouderparticipatie gedoemd om dood te bloeden na een succesvolle, enthousiaste start. Laissez-faire werkt niet.

Ouderparticipatie heeft zijn eigen voorwaarden voor succes!

‘Zomaar’ ergens starten blijkt ook geen succes, omdat er eenvoudig weg geen strategie aan ten grondslag ligt. Alles in een keer willen doen en uitrollen blijkt uit ervaring teveel druk te leggen op de organisatie en leidt tot mismanagement in verwachtingen. En als je groeit zijn er opeens teveel andere prioriteiten. Dus bij de opstart moet je je al een beeld vormen wat je wil met ouderparticipatie en dat regelen!

Allereerst heb je een visie nodig van de reikwijdte van ouderparticipatie vanaf de start tot en met het groeien naar een volwaardige Agora-school; welke vormen van participatie wil je toevoegen aan de leeromgeving en op welk moment van de groei kun je dat aan? Je kunt gerust alleen starten met hulp bij challenges en het houden van enkele inspiratiesessies om pas in de volgende jaren uit te breiden. 

Om te beginnen heb je dan systemen nodig waarin je informatie vastlegt over de ouders; je wil de vraag van de leerling en de helpende ouder bij elkaar kunnen brengen. Daarnaast wil je weten welke inspiratiesessies ouders willen geven. Met aanwezige tools uit Google Workspace kun je in het begin al een hele hoop regelen, totdat je gaat groeien. Dus je ontwikkelt ook al een plan voor de groei vanaf het begin; op welke wijze ga je gegevens van ouders gestructureerd vastleggen en hoe onderhoud je dat systeem? 

Er wordt bijvoorbeeld gebruik gemaakt van Klik[iv] bij een aantal scholen, maar de vraag is of het voldoende uitgerust is om alle vormen van participatie te gaan regelen. Wellicht kunnen ook de oprichters voor de Challenge Monitor en de Voortgangsmonitor van Egodact[v] hier nog een rol in spelen? Het zou mooi zijn een systeem te ontwikkelen dat puur gericht is op alle Agorascholen!

Wat vanaf het begin een rol speelt zijn ‘spelregels’ in het netwerken. Als onderdeel van de ontwikkeling van vaardigheden leer je de leerling contact te leggen met iemand die je nog niet kent en die je een vraag wil stellen om jou te helpen! Ook is het belangrijk om wederzijdse verwachtingen tussen ouders in de rol van participant en leerlingen af te stemmen. Als je er als Agora-school vanuit gaat, dat de Agora-ouder net als de coach het gedrag automatisch kan duiden, dan sla je in veel gevallen de plank mis.  In praktijk zijn we tegengekomen, dat ouders afhaken. Agora-ouders zijn geen coaches en Agoraleerlingen niet onze eigen kinderen.

Als we onze kinderen naar een Agoraschool sturen, dan hoort daar ook bij dat je leert hoe je in de buitenwereld – it takes a whole city to raise a child- kunt bewegen. En daar horen nou eenmaal omgangsvormen bij, vooral in het netwerken. De authenticiteit en uniciteit van de Agoraleerling staat dan niet voorop –dat zit wel goed bij Agorianen! – maar gebruikelijke omgangsvormen die het contact toegankelijk maken en vergemakkelijken. Het gaat vooral om eenzelfde soort taal spreken met je netwerkcontact. Dat is gemakkelijk op te pakken binnen diverse challenges of vakken, maar dan moet je wel eerst erkennen dat je het nodig vindt.

In het verlengde daarvan kun je dezelfde ‘ervan uitgaan dat het wel loopt’ aanpak niet toepassen op de gehele organisatie van de ouderparticipatie. Het gaat vaak om routinematige taken in bijvoorbeeld het organiseren van de inspiratiesessie door een ruimte te reserveren, te zorgen voor ondersteunende ICT-middelen, het bekend zijn van de gast en het tijdstip bij de receptie voor ontvangst en alle communicatie vooraf en na de sessie. Alle leerlingen die zich hebben aangemeld zijn aanwezig of worden vooraf afgemeld; daar hoort iemand zich eigenaar voor te voelen. 

Opnieuw pleit dit ervoor de ouderparticipatie niet neer te leggen als neventaak bij een van de coaches, maar bij iemand die het niet alleen ‘leuk’ vindt om het te doen, maar er zowel de capaciteiten als ook de tijd voor heeft. Netwerken is een aparte vaardigheid waarbij je niet alleen mensen inzet wanneer je ze nodig hebt, maar waarmee je een warm contact moet onderhouden. Communicatie is daar een cruciaal onderdeel van.

Het vergt verder het bewustzijn dat alle ondersteunende diensten een cruciaal radertje in het geheel zijn van een succesvolle inspiratiesessie door hun bijdrage in de facilitering ervan. Zorg ervoor dat taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden dat ook tot uitdrukking brengen en het gezamenlijk een geheel vormt. Dat lijkt een open deur, maar is absoluut geen vanzelfsprekendheid. 

Het tijdig laten inschrijven voor bijvoorbeeld inspiratiesessies, maar ook voor bedrijfsbezoeken en voor individuele afspraken betekent dat je ook eisen moet stellen aan de planning en communicatie. Inspiratiesessies moeten tijdig gepland en gecommuniceerd worden richting leerlingen. Afspraken moeten worden nagekomen, als je je hebt opgegeven of je hebt een individuele afspraak, dan hou je je daaraan! 

Maak ouderparticipatie een wezenlijk onderdeel van je organisatie

Voor ouderparticipatie geldt dus, dat je de Agora-ouders als aparte pijler binnen je Agora-onderwijs en je Agora-organisatie neerzet! Ook hier komen dus de 7-sen en het groeimodel van een Agora-school naar voren zoals in mijn artikel over de groei en ontwikkeling van een Agora-school. 

Het vergt een visie op ouderparticipatie en hoe je deze gaat invoeren in je organisatie qua reikwijdte en fasering. De normen en waarden zijn allereerst gericht op het afstemmen van verwachtingen van de ouders op de Agorafilosofie tot het worden van Agora-ouder en vervolgens op het klantgericht benaderen van de Agora-ouder als een netwerkpartner. Het vergt de kennis en vaardigheden hoe je een netwerk opbouwt en onderhoudt. Je zorgt voor alle facilitering daarvan in de vorm van systemen, maar ook ruimten, vervoer, gevraagde en noodzakelijke middelen en het daarbij behorende budget. 

Je strategie vertaal je in groeistappen en reikwijdte van de ouderparticipatie die je praktisch wegzet in een concrete planning per schooljaar wat je aan ouderparticipatie gaat doen, welke taken daarbij horen, hoeveel tijd en middelen het kost en dus hoe je participatie van ouders gaat uitvoeren. Dat is ook wat je communiceert met je ouders, vanaf het begin van het schooljaar. Je hebt per jaar met de feedback van het afgelopen jaar van je ouderparticipatieteam een plan klaar hoe je ouders Agora-ouder laat worden en een bijbehorend communicatieplan. 

Al het bovenstaande zal voor menig Agora-aanhanger wellicht voelen als vloeken in de kerk, het heeft namelijk alles weg van structureren, plannen en vastzetten en voelt verre van vrijwillig, vrijblijvend, creatief zijn en ontwikkelen. Maar vergeet niet, dat ‘Regie over eigen ontwikkeling’ gaat over het primaire leerproces van de leerling en dat ouderparticipatie een ondersteunend onderdeel is van de leeromgeving dat efficiënt en effectief georganiseerd moet worden om succesvol te zijn en blijven. Zolang je dat niet vanaf het begin regelt, ontbreekt de kans van succesvol implementeren van ‘it takes a whole city to raise a child!’

Dit artikel is mede ontleend aan de ervaringen van het met een kernteam van drie ouders vormgeven van ouderparticipatie in 2018-2019. Wil je meer weten wat de concrete leerervaringen zijn? Lees dan: Ouderparticipatie in perspectief


[i] Het is een denkfout, dat de sturing en coördinatie voor Agora-ouderschap bij een van de coaches moet worden ondergebracht. Iemand met prima netwerkervaring die de Agora-filosofie onderschrijft kan dit prima voor zijn rekening nemen. Daar hoeft geen ‘schaarse’ Agoriaanse meester voor ingezet te worden. Wel vereist taakverdeling dat er goede afstemming plaatsvindt met het team van coaches, directie en leiding over wat er speelt binnen Agora en bij de ouders, over en weer. 

[ii] We zitten dan al in de fase dat collectieve verantwoordelijkheid en eigenaarschap de nieuwe cultuur vormen van de school. Zie hiervoor mijn artikel over de groei en ontwikkeling van een Agoraschool.

[iii] Zie hiervoor mijn artikel over de groei en ontwikkeling van een Agoraschool

[iv] Voor Klik zie: https://www.studiotast.com/klik

[v] Zie voor de speciaal voor Agora ontwikkelde challenge monitor en voortgangsmonitor: https://egodact.com

 

 

 


« 

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.